Saturday, 15 September 2012

Il-Bibljoteka Apostolika Vatikana



Il-Bibljoteka Apostolika Vatikana

Insiru nafu lil-Prefett, ir-Reverendu Monsijur Cesare Pasini
Prefett tal-Bibljoteka Apostolika Vatikana

Frank Zammit


Daħla


L-awtur, mal-Prefett, r-Reverendu Monsinjur Cesare Pasini


Il-Bibljoteka Apostolika Vatikana hija l-bibljoteka li s-Santa Sede ffondat  fil-Vatikan sa mis-seklu erbatax eżattament fil-pontifikat tal-Papa Nicolo V, Tomaso Parentucelli li kien ħadem ħafna sabiex il-Knisja jkollha l-ewwel librerija moderna tagħha.

Madankollu kien il-Papa Sistu IV li ddikjara l-uffiċjalizzazjoni tal-Bibljoteka Apostolika Vatikana  permezz tal-Bolla 'Ad decorem militantis Ecclesiae',  datata fil-15 ta' Ġunju  1475.

Tlett ijiem wara, l-istess Papa kien ħatar lil Bartolomeo Sacchi magħruf aħjar bħala Platina bħala l-ewwel Prefett ta' din il-bibljoteka.

Bartolomeo Sacchi magħruf ahjar 'Platina.'

Is-swali li fihom hija ospitata din il-bibljoteka  huma mżejna bil-ġenjalità ta' pitturi ta' fama rinaxximentali bħal Melozzo ta' Forli, Antoniazzo Romano, u l-aħwa ċelebri Domenico u David Ghirlandaio, artisti li għexu bejn l-1430 u l-1525.

Il-pittur ċelebri Domenico Ghirlandaio

Fil-fatt fil-ħin li kont qiegħed nikteb dan l-artiklu l-Papa ħabbar n-nomina tal-Arċisqof Franċiż Jean Louis Brugues O.P., imwieled f'Bagnerres de Bigorre  bħala l-Arkivista u l-Bibljotekarju l-ġdid tal-Knisja Kattolika Apostolika Rumana. Qabel, dan il-prelat kien iservi fil-Kongreġazzjoni  tal-Edukzjoni Kattolika fir- rwol ta' Segretarju. Dan seħħ wara li l-Papa aċċetta r-riżenja tal-Kardinal Raffaele Farina, sależjan ta' 79 sena li rreżenja minħabba li kien għalaq il-75 sena, liema età hija l-limitu ta' età meta prelat ikun għandu jippreżenta r-riżenja tiegħu lill-Papa skond kif hu stabbilit fil-liġi kanonika.

Imma llum ser niltaqgħu mal-Prefett tal-Bibljoteka Apostolika  Vatikana, r-Reverendu Monsinjur Cesare Pasini. Saċerdot umli u dejjem bi tbissima fuq fommu. Ejja naraw x'kellu xi jwieġeb għal-mistoqsijiet tiegħi.

Il-Librerija Ambrosjana


1. Min hu r-Reverendu Monsinjur Cesare Pasini ?

Min hu ? Jien saċerdot tad-Djoċesi ta’ Milan, ordnat fl-1974. Studjajt tlett snin f’Ruma fl-Istitut Pontifiċju u għalhekk imħejji biex ngħallem dwar il-‘Padri’ tal-Knisja. F’dak iż-żmien ma kienx hemm istitut apposta. L-Augustinianum kien għadu qed jieħu l-ewwel passi tiegħu u għalhekk jien studjajt hemm. U għalhekk ksibt din il-formazzjoni daqsxejn orjentali, tal-Knejjes tal-Lvant. U wara t-tgħalim tal-Missirijiet tal-Knisja fis-seminarju u wara (lħaqt) Viċi Prefett tal-Libreria Ambrosiana sal-25 ta’ Ġunju tal-2007.


 2. Kif twieldet il-vokazzjoni saċerdotali tiegħek ?

Twieldet b’mod sempliċi ħafna. Bħal meta jitwieldu xewqat profondi fi ħdan ħajja nisranija normali marbuta ma’ parroċċa, marbuta wkoll b’kuntatti ta’ spiss  mal-ambjenti tal-assoċjazzjoniiet. Niftakar li bħala tifel kull filgħodu fis-seba, fis-seba w nofs, inservi l-quddies fiċ-ċpar ta’ Milan…. Hekk f’ħin minnhom tinbet xi intuwizzjoni.


3. Tista’ tirrakkonta xi aneddotu taż-żmien meta kont seminarista?

Anedotti partikolari le għaliex kelli ħajja ordnata u regolari ħafna.  Nista’ ngħid ukoll li kienet kostruttiva, pożittiva, tranqwilla. Mhux hekk? Dażġur....dan li mhux aneddotu hu element li ġiegħelni nirrefletti. Dħalt fir-raba’ sena tal-ġinnasju jiġifieri kelli erbatax il-sena u dak iż-żmien għal min ried, is-seminarju kien jibda fil-prima medja u għalhekk tlett snin qabel ma dħalt jien.
Min kien jidħol kienu jgħidulu noviżż. Konna tletin noviżż fil-klassi li mit-terza media kont titla’ fil-kwarta ġinnasio. U għalħekk konna mija u sebgħin student fil-kwarta ġinnasio. Meta sħabi kienu bdew fil-prima media kienu mitejn. Wara l-għażliet, is-selezzjoni, d-deċiżjoniiet ta’ tfal għadħom żgħar jistgħu jinbidlu. Għalhekk konna qedin iffullati fis-seminarju u għaddejt il-kwinta ġinnasio nofs f’San Pietru u nofs f’post ieħor.  Lanqas ma setgħu jiġbru klassi flimkien għax kellhom jużaw l-ispażji kemm jistgħu. Kien żmien ta’ vokazzjonijiet qawwi ħafna.

Il-Bibljoteka Apostolika Vatikana


4. Kif waslitlek in-nomina ta’ Prefett tal-Biblioteka Apostolika Vatikana?

Waslitli b’telefonata biex jitolbuni n-numru tal-mowbajl għaliex is-seġretarju tal-iStat ried ikellimni direttament, immedjatament. Billi ma kontx nuża il-mowbajl ta’ spiss, kienet problema fuq l-oħrajn biex inkun aċċessibbli. Fil-fatt ma tkellimt ma ħadd ħlief is-Seġretarju tal-iStat li qalli li kelli appuntament għall-21 ta’ Ġunju fis-Segreterija tal-iStat. Għedtlu: “Kollox sew, iżda għaliex?” “Ma nafux” Fil-21 ta’ Ġunju sirt naf għaliex. Kien li stajt nilħaq Prefett tal-Biblioteka. Qalli: “Trid tiddeċiedi minnufih għax il-Papa se jżur il-Biblioteka fil-25 ta’ Ġunju u jkollu jsemmi n-nomina tiegħek.  Hekk. Kont għadni kemm nixtri iżjed xkaffi għall-kotba għad-dar xi ġimgħa qabel.


 5. X’ifisser li tkun prefett tal-Bibljoteka Apostolika Vatikana?

Ifisser li tipprova tmexxi din il-Bibljoteka skond it-tradizzjoni tagħha, skond is-serviżż li tat tul is-sekli., li tat lill-istudjużi f’isem il-Knisja. U f’ċertu sens, f’isem il-Papa stess peress li hi l-Biblioteka tal-Papa. Titlob li wieħed jidħol fil-ħafna inizjattivi, mekkaniżmi u komplessità tagħha. Hemm ħamsa u disgħin impjegat tal-fiss u oħrajn li jikkollaboraw, li jaħdmu fil-koperattiva ta’ disinfestazzjoni eċċetra u għalhekk hi realtà tassew komplessa fejn hemm kollaborazzjoni f’livelli differenti. Mill-viċi prefett, fuqu hemm il-bibljotekarju… kulħadd jaħdem b’kapaċità kbira u nista’ ngħid ukoll b’ħafna dedikazzjoni u għaqal.  L-istaff hu motivat u kompetenti ħafna. Dan jippermetti lill-prefett li ma jitgħaffiġx taħt il-piż ta’ din l-organizzazzjoni kollha li hemm bżonn bħala biblijoteka..mhux bħala kapaċità ta’ persuna waħda għax ħadd ma jista’ jippretendi li jkolllu tant kapaċitajiet…imbagħad hemm il-laboratorju tar-restawr fotografiku.  Hemm il-katalogazzjoni tal-manuskritti u tal-(oġġetti) stampati, hemm il-muniti. Il-medalji huma realtà varjata għall-aħħar u trid issir id-diġitalizzazzjoni. Għalhekk huma oqsma kompletament differenti li wieħed irid jiffaċċjahom kull wieħed skond l-ambjent tiegħu, skond il-kriteri tiegħu, ir-regoli tiegħu. Nista’ ngħid li ħu xogħol ta’ tim iżda wkoll ta’ flimkien b’xeħta mill-iżjed umana, ta’ familja, li imbagħad jippermettilna li naffrontaw ħidma bħal din serenament. 

Il-Qdusija Tiegħu l-Papa Benedittu XVI jżur il-Bibljoteka Apostolika Vatikana


6. Liem’huma l-miri tal-illustri prefettorat tiegħek?

Naħseb li għandhom ikunu dawk tal-Biblijoteka u dawk tal-Biblijoteka minn dejjem mit-twaqqif tagħha. Biex infissirhomlok, huma dawk ta’ Biblijoteka li taqdi lill-istudjużi u bil-kapaċità li tikkonserva dak kollu li għaddewli biex inħarsu mħux biss dak li hu ġid kulturali iżda bħala stil ukoll, li nħarsu u ngħixu bil-kapaċità u l-għodod li għandi llum. U għalhekk dawk l-aspetti kollha tat-tip informatiku li nista’ nuża llum biex ngħarraf lill-barranin jew biex norganizza s-servizz, id-diversi modi ta’ aċċess jew il-materjal komputerizzat jew mod ieħor. Nista’ ngħid li hu serviżż li jipprova jikkonferma dak li hemm fl-ispirtu ta’ din l-istituzzjoni u waqt li jikkonfermah ifittex li jrendih fattibbli llum bl-għodod l-iżjed moderni u l-iżjed elaborati li għandna llum. Għandna niftakru li din l-istituzzjoni għandha nifs universali. U nifs umanistiku, l-umaniżmu jgħid li kull ħaġa li tagħmel għandħa tkun imsejsa fuq il-bniedem, it-tagħlim, ir-riċerka, fin-nofs dejjem il-bniedem. Ir-riċerka għandha ssir dejjem b’mod xieraq. Ma nfittxux li nagħmlu xi spot pubbliċitarju jew li nsibu xi ħaġa li malajr iġġibek quddiem id-dinja kollha. Hi ħidma fit-tul, ta’ sabar, xi kulltant immerija, dejjem iċċekkjata minn ħaddieħor. Inti tfittex, ifittex ħaddieħor, u bil-mod il-mod ir-(riċerka) tinfetaħ lil kullħadd billi xi ftit kollha kemm aħna qedin nagħmlu dan ix-xogħol ġejjin mnejn ġejjin jew għaliex hi kultura miftuħa għad-djalogu u biex tiltaqa’ ma’ kulturi oħra. Imbagħad hemm l-universalità tal-oqsma tal-għerf u mħux tal-kultura tal-filosofija jew tar-reliġjon tal-kristjaniżmu. Hi l-kultura tal-oqsma kollha, tal-istorja, tal-litteratura, tal-mediċina, tal-dritt, liema oqsma jikkompetu biex jirriċerkaw biċċiet mill-verità, żerriegħa tal-verità. U mwettqa bi spirtu nisrani mingħajr ma nimponih lill-mistednin tiegħi... jfisser li fir-riċerka dejjem wieħed jitqarreb lejn dak il-Logos il-kbir li hi l-kelma vera, awtentika u definittiva.  Kull min jirriċerka jersaq (lejha) u Pawlu VI kien jgħid u Benedettu XVI  fl-aħħar messaġġ tiegħu tal-2010 (qabel miegħu) li kull min jirriċerka għandu xi ħaġa monastika fih. U qal hekk minħabba d-dixxiplina li titlob minnek ir-riċerka. Ma tieħux frott minnufih, trid tiddedika il-ħin, l-enerġija u t-tbatija, mhux ħekk ? Għaliex bilkemm wieħed jintebaħ li jkun qed jersaq lejn Alla, jaf jew ma jafx, u mingħajr ma dan ikun ifisser xi nuqqas ta’ aċċettazzjoni lejn peruni li ġejjin mnejn ikunu ġejjin fit-twemmin jew fl-ideoloġija jew livell soċjali jew ħaġ’oħra. U l-istess nafu f’din il-ħidma ta’ għerf.


7. Kif inħi orġanizzata il-Biblijoteka?

Hi orġaniżżata fi tlett dipartimenti u diversi uffiċċji oħra billi l-biblijoteki antiki għandhom il-kotba iżda jiġbru wkoll materjal ieħor. Bħallikieku l-għerf jiġbed lejh aspetti oħra tal-għerf. B’kollox it-tlett dipartimenti huma dak tal-manuskritti li fi ħdanu fih kemm il-kodiċi manuskritti kemm il-manuskritti  li għandhom parti mill-arkivju. U għalhekk hemm dawn iż-żewġ oqsma fid-dipartiment tal-manuskritti. Id-dipartiment tal-(materjal) stampat, dawk li għandu l-akbar numru ta’ oġġetti, il-manuskritti huma  mija u tmenin elf : tmenin elf il-kodiċi manuskritti u mitt elf il-manuskritti tal-arkivju. Allura jsiru mija u tmenin elf. Fost il-materjal stampat għandna miljun u sitt mitt elf oġġett stampat. In-numru hu kbir iżda ukoll meta mqabbel ma’ (dak) tal-akbar istituzzjonijiet. In-numru tal-bibljoteki l-kbar ta’ Pariġi jew ta’ Londra kollha għandhom il-ġabra tal-istat u għalhekk għandhom numru ħafna akbar iżda hi kwistjoni ta’ kwantità tal-kwalità tal-volumi marbuta ma’ ċertu oqsma. Aħna għandna probabbilment il-qasam l-iżjed importanti tad-dinja f’volumi marbuta mal-epoka umanistika rinaxximentali : erba’, ħames mitt, sitt mitt elf, kemm bħala manuskritti kemm bħala stampati. Id-dipartiment tal-(materjal) stampat fih l-istampi, l-inċiżjonijiet, il-mammiet tal-inċiżjonijiet tal-istampi, id-disinji. Għandna ġabra sinjura ta’ disinji, dawk tal-Bernini  minn tal-ewwel. Bejn stampi u disinji naslu għall-mitt elf.
Imbagħad hemm it-tielet dipartiment; manuskritti, stampati u medaljieri jiġifieri muniti u medalji, dan ukoll sinjur ħafna.  Biex ngħid is-sewwa kienet sinjura ħafna iżda mbagħad inġarret għal Pariġi fi żmien Napuljun u għalħekk kellha….fil-fatt ma nġabitx lura….kellha tinġabar..iżda bħalissa sinjura ħafna kemm f’medalji ta’ żmien ir-Rumani kemm f’muniti Rumani kemm f’muniti tal-Papiet. Meta ġie Napuljun ħa biċċa minn kollox (Bibljoteka u Arkivju Siġriet) mill-manuskritti, mill-arkivji, mill-volumi stampati. Sostanżjalment kollox inġab lura ħlief kif għedtlek.


8. Għal min hi miftuħa l-Biblijoteka?

Il-Biblijoteka hi miftuħa għall-istudjużi kollha appuntu ġejjin mnejn ikun ġejjin, ta’ kull twemmin, ta’ kull qasam ta’ riċerka jekk ikunu jistgħu juru li huma kompetenti u ppreparati. Ukoll minħabba li kieku kellu jiġi xi ħadd li mhux preparat kif jixraq ma jkunx jaf kif jaħdem u kif juża l-materjal tagħna. U għalhekk ikun hemm problemi miż-żewġ naħat. Min jiġi u mhux imħejji għar-realtà speċifika ta’ din l-istitużjoni jqegħdna fir-riskju li ntuh f’idejh materjal delikat li għandu jiġi ttrattat b’ċertu mod (u mhux) minn nies li mhumiex imħarrġa. Għalhekk issir verifika tal-karattru kulturali tal-persuna li tiġi, tat-taħriġ kulturali. Jekk ikun professur li jgħallem kollox sew, jekk ikun student fl-università, li hu l-grad l-iżjed baxx, ma jistax jiġi jekk mhux għax ikollu jistudja ċertu materjal li jkun hawn speċifikament. F’każ bħal dan il-professur tiegħu irid jiktbilna biex jagħmel tajjeb għalih.

Papiru


9. Sewwa sew x’inhu l-patrimonju li tikkonserva l-Biblijoteka?

Semmejt din il-kwantità ta’ manuskritti, ta’ volumi stampati, inċiżjonijiet, stampi, muniti, medalji, nista’ ntenni in-numru. Għandna tmenin elf manuskritt, mitt elf oġġett fl-arkivju u miljun u sitt mitt elf volum stampat li minnhom tmint elef u disa’ mija inkunamboli (stampati qabel l-1500)  imbagħad tlett mitt elf stampa, disinji u xi mija u ħamsin elf, tlett mitt elf munita-medalja. Inżid ukoll li fil-biblijoteka hemm tpinġija, l-iżjed ritratti, per eżempju tal-Kardinali minn nofs is-seklu ħmistax li kellhom dan ir-rwol fil-biblijoteka u għalhekk fis-sala pubblika u f’xi uħud mhux pubbliċi għandna s-sekwenza kollha ta’ dawn it-tpinġijiet u xi oħrajn fil-biblijoteka. Din mhix l-ispeċjalità tagħna iżda hawn dawn ukoll. Qabel żmienna il-biblijoteka kellha wkoll gallerija, l-hekk imsejħa gallerija tal-Biblijoteka fil-Mużew tal-Vatikan. U għalhekk kellha materjal ieħor l-hekk imsejjaħ mużew sagru u l-mużew profan li beda jinġabar mis-seklu sittax. Illum dan kollu għadda lill-mużejiet u għalhekk il-biblijoteka ħadet karattru aktar ta’ ġid bibljotekarju.


10. Kif jitħarrġu dawk li jaħdmu fil-biblijoteka?

Naħseb li jiġu nies li diġà jkollhom it-taħriġ partikolari għaliex ħaġa min jiġi għall-laboratorju fotoġrafiku u oħra min jiġi għar-restawr, ieħor biex jikkataloga il-volumi stampati u ieħor biex jagħmel katalogu tal-manuskritti, biex nagħti eżempju. L-istess (jgħodd) għal min jiġi (jaħdem) fil-qasam tal-medalji u l-muniti jew fil-qasam tad-disinji. Il-Biblijoteka fiha wkoll skola biblijotekarja li madankollu mhix biex xi ħadd jidħol jaħdem fil-Biblijoteka Vatikana iżda hi post fejn jitħarrġu nies li wara jkunu jistgħu jaħdmu fil-biblijoteki u għalhekk xi minn daqqiet jista’ jiġri li fiha jitħarreġ min wara jiġi jaħdem għandna. Imbagħad hemm introduzzjoni, fi ħdan il-biblijoteka, fid-diversi uffiċċji biex wieħed isir jaf kif jinħadem ix-xogħol f’dak l-uffiċċju partikolari. Dażġur iżjed ma jikber in-numru ta’ nies (li jaħdmu fil-biblijoteka) iżjed ma jsir speċjalizzat. Għaddejjin minn żmien li kullħadd jaf li hemm tfitxxija kbira għall-impjieġi u għalhekk nirċievu numru kbir u varjat ta’ talbiet. Jiddispjaċini li ma nistgħux nilqgħuhom, ma nistgħux nilqgħuhom mħux biss meta ma jkunx hemm post disponibbli iżda ukoll għaliex jkollna noqgħodu għal ċerti kriterji stretti li għandhom is-superjuri tagħna. Iżda lanqas ma nistgħu nieħdu nies li ma jkunux imħarrġa speċifikament. Għalhekk għandu jkollhom preparazzjoni fi studji klassiċi, studji orjentalistiċi, fil-kitba orjentali jew fil-qasam fotografiku jew taħriġ partikolari fir-restawr jew ħaġ’oħra.

Il-Papiru Bodmer


11. Tista’ ssemmi xi dokumenti importanti li nsibu fil-Biblijoteka tal-Vatikan?

Hemm minn kollox u din dejjem il-mistoqsija l-iżjed iebsa. U fost affarijiet oħra, qabel ma nwieġeb naħseb f’xi manuskritti straordinarji. Dażġur hemm ukoll muniti, medalji, disinji. Qabel semmejt dawk ta’ Bernini, ta’ Bottiċelli, id-Divina Commedia illustrata minn Bottiċelli. Fost il-muniti interessanti (għandna) munita żgħira tad-deheb tas-sena tminn mija minn fost dawk imħarsa ħdejn il-qabar ta’ San Pietru. Billi mhux il-pelleġrini kollha setgħu joffru munita tad-deħeb bilfors kienet ta’ xi ħadd famuż. U billi dak iż-żmien hemm dokumentazzjoni litterarja li kien ġie darbtejn Karlu Manju : darba meta ikkurunawh imperatur u meta ġie bħala pellegrin u xeħet munita fuq il-qabar ta’ Pietru. Jista’ jkun li kienet dik li xeħet Karlu Manju biex jonora lil San Pietru. Jekk inħarsu lejn il-manuskritti l-aħħar donazzjoni kbira hi dik tal-benefattur Amerikan Frank J. Hanna li kien xtara mill-Fondażjoni Bodmer il-papiru tal-vanġelu skond Luqa u Ġwanni, għal raġunijiet paleoġrafiċi jitqies li dan il-papiru nkiteb x’is-sena mitejn, mija u tmenin, mitejn u għoxrin. Għalħekk hu papiru li fih it-test ta’ San Ġwann (miktub) bilkemm mitt sena wara li kien ikkomponieh San Ġwann. Għax ikkomponieh madwar is-sena mija jew ftit qabel. Bilkemm mija u tletin sena wara nkiteb il-vanġelu skond San Luqa. Fuq il-papiru. U kellu ċertu daqs iżda ma setgħux imorru iżjed ‘l hemm billi l-papiru hu materjal fraġili u jitfarrak jekk wieħed ikebbeb numru kbir wisq ta’ folji.

U għalhekk ma setgħux iqegħdu (flimkien) l-erba’ vanġeli li xorta waħda kellhom diġà jeżistu billi għandna wieħed wara l-ieħor lil Luqa u lil Ġwanni mhux ħaġa kbira li dik il-komunità kella wkoll ta’ Marku u ta’ Mattew.  Għalhekk għandna dokumentazzjoni fiżika. Għandna wkoll folji u għalhekk dokumentazzjoni mill-istess żmien li tistqarr, fir-renju tal-Papa Ljun, li tgħid li l-Knisja kienet laqgħet erba’ vanġeli; Mattew, Marku, Luqa u Ġwanni. Fost affarijiet oħra hu test li kollox ma kollox jiġġarantixxi it-test ta’ dik ix-xhieda kbira l-oħra li għandna wkoll, l-hekk imsejjaħ kodiċi B, kodiċi tal-Vatikan bil-Grieg li fih il-Bibbja bil-Ġrieġ fit-traduzzjoni tal-Antik Testment mill-Lhudi għall- Grieg dik l-hekk imsejħa tas-sittin u t-testment il-Ġdid bil-Grieg oriġinali. U meta nqabblu il-vanġeli ta’ Luqa u Ġwanni fil-papiru ma’ dawk manuskritti tar-raba’ seklu nintebħu li hemm l-istess xhieda testwali li biha dak tar-raba’ seklu hu ggarantit minn dak tat-tieni seklu li jiġi qablu u għalhekk ħwejjeġ mill-akbar. Dażġur hemm manuskritti li jitkellmu dwar kultura universali u għalhekk manuskritti ta’ kulturi mill-iżjed varjati u jagħti xhieda ukoll ta’ ħwejjeġ mill-akbar. Per eżempju żewġ manuskritti ta’ Virġilju wieħed tar-raba u l-ieħor tas-sitt seklu li waslu s’għandna f’parċmina sabiħa li fiha tpinġija tal-illiadi, tpinġija li l-iskolastiċi kienu jżidu biex iżejnu il-manuskritti u li wieħed isibhom mingħajr ma jkun qed jistennihom min jistudja lil dan l-awtur.  Jew inkella dak il-manuskritt il-Progiano Messikan 1 li jwasslilna kitba fl-hekk imsejjħa kitba pittorika ċioà alfabet li permezz ta’ tpinġija kkulurita prekolumbjana ta’ qabel il-wasla ta Cristoforo Colombo fl-Amerika u li minnhom ma baqa’ ftit li xejn billi dawk il-kulturi antiki għebu u l-konkwistaduri ma ħarsux dan il-ġid. Iżda f’dan il-każ tibqa’ mħards xhieda prezzjuża.


12. Il-Biblijoteka Apostolika Vatikana twaqqfet minn Niċolo V. X’rwol imissa taqdi skond ir-rieda tiegħu ?

Niċolo V għex fid-dinja umanistika u kien umanista u għalhekk ġab f’din lil-biblioteka li waqqaf l-ispirtu tal-umaniżmu li hu l-ispirtu tal-ftuħ tal-kulturi ta’ dak iż-żmien. Hawn jibda approċċ mad-dinja Griega-Biżantina dritt wara il-Konċilju ta’ Firenze tal-1439 li għalih kienu ġew il- Griegi iżda wara ma setgħux ikomplu. …iżda li saret bejn il-Lvant u l-Punent. F’dak il-waqt Niċolo V inqeda b’dan l-ewwel approċċ biex iżid l-għerf u l-akkwisti ta’ manuskritti ukoll biex jaqlibhom għall-Latin.   Għalhekk hi biblioteka mdaqqsa bi perċentwali qawwija ta’ oġġetti Griegi u minnufih wara l-ispirtu ta’ Niċolo V iwassal biex jidħlu manuskritti Lhud u wara ta’ kulturi oħra.  L-ispirtu umanistiku ta’ Niċolo V hu dak ta’ min jitlob li ssir riċerka fis-sorsi, li wieħed jimxi skond il-bżonn, li wieħed jirriċerka s-sorsi u li jwessa’ il-ħarsa lejn il-varji kulturi u l-varji oqsma tal-kultura. Hu s-serviżż ta’ min jaf il-facultatis li bihom tinbena l-universitas.  U jgħid : Dan li għandna x’niżviluppaw ! U niżviluppawh bħala servizz nisrani tas-Santa Sede. Għaliex is-Santa Sede temmen fil-kultura. U taf li kull approċċ kulturali u approċċ li japprofondixxi il-valuri tal-bniedem u jressaq il-verità tal-bniedem lejn l-aqwa verità.


13. Veru li l-Biblioteka Vatikana qegħda tiddiġitalizza il-patrimonju tagħha ?

Veru u minn ġurnata għall-oħra jitfasslu proġetti konkreti ħafna biex tinbena flimkien din il-ħidma kbira. Huma t-tmenin elf manuskritt li qedin naħsbu fihom bħalissa. Il-kotba stampati jista’ jkun li jinstabu band’oħra iżda l-manuskritti huma xi ħaġa għalihom u għalhekk imiss li jiġu diġitalizzati qabel. Tmenin elf manuskritt ta’ ħames mitt faċċata l-wieħed jiġu miljuni ta’ folji u jsiru biljuni ta’ byte li jkollna inħarsu u għalhekk hemm kwistjonijiet fondamentali li għandna niddeċiedu dwar il-format li għandu jintuża u mbagħad dwar kif għandna nużawh biex niġġarantixxu l-long time conservation. Għaliex ma tistax tagħmel opra bħal din mill-iżjed għaljin u daqsxejn delikata fuq il-manuskritti. Ma nistgħux nagħmluha llum u mbagħad ngħidu Jiddispjaċini ma ħadmitx, tlifna d-data – jkollna nerġgħu nagħmluha!’ Dan kien ikun atteġġament irraġonevoli u għalhekk b’riflessjoni bħal din u għażliet minn dawn li miexjin. Fl-istess waqt għandi ngħid li ftit ftit qedin jidħlu għaliha istituzzjonijiet li jridu jisponsorizzaw għaliex jagħrfu l-valur kulturali tal-manuskritt bħala ġid tal-umanità. Allura li niddiġitalizzaw ifisser li meta nagħmlu dan il-ġid aċċessibbli b’dan il-mod inkunu qedin inwettqu servizz lill-umanità. 
Hemm sponsors li jaqsmu magħna jew ma’ kumpaniji oħra dan il-ħsieb, il-kapaċitajiet tekniċi tagħhom, għaliex jagħrfu il-kobor ta’ din l-opra. B’ċertu mod jagħmluha ta’ appoġġ u jaħdmu flikien. Bħalissa qedin f’nofs ta’ baħar. Xi proġetti bdew per eżempju mal-università ta’ Heidelberg u proġett iffinanżjat mill-fondazzjoni Polonski li qedin inmexxu ma’ l-università ta’ Oxford.

Il-Qdusija Tieghu, l-Papa Ljun XIII


 14. Liema kienu l-Papiet fl-epoka moderna l-iżjed li vvaloriżżaw il-biblijoteka?

Nistgħu nibdew minn Ljun XIII fl-aħħar tas-seklu tmintax. Lilu nafu l-ammirazzjoni għall-biblijoteka bħala biblijoteka ta’ konsultazzjoni moderna u għalhekk biblijoteka attenta li tiżviluppa u li trendi aċċessibbli il-ġabriet ta’ volumi stampati tagħha permezz ta’ sala ta’ konsultazzjoni tal-volumi stampati għall-istudji u mod ieħor tal-bqija tal-Biblijoteka. Kien iż-żmien tal-prefett imbagħad Kardinal Ehrle, Franziskus Ehrle, u warajh ġie l-Prefett Ratti għal biss erba’ jew ħames snin li wara sar Papa Piji XI. Dan ta spinta mill-aqwa fl-aspett strutturali. Inbena il-maħżen tal-volumi stampati li llum ukoll għadu jesa’ sew billi ġab it-travi mill-Amerika u nieda l-kuntatti ma’ biblijoteki fl-Istati Uniti u għalhekk fis-snin tletin beda l-katalogazzjoni moderna tal-volumi stampati f’kollaborazzjoni anke f’dak iż-żmien bejn l-istituzzjonijiet. Is-snin ta’ Piju XI kienu tassew intensi fil-ħidma tal-biblioteka u fl-innovazzjoni tal-biblioteka. Bħala intrepreti tal-ispirtu tal-biblijoteka Pawlu VI kien kbir, bniedem li għaraf jindika dawk il-valuri li konna qedin insemmu qabel matul din l-intervista. Fi żmien Piju XI kien jinżel fil-biblioteka. Jgħidu li nhar ta’ Ħadd kien jiġi jara l-biblioteka tiegħu meta kienu qedin jaħdmu dak il-maħżen. Kien jiġi jara kif kien sejjer ix-xogħol. B’ċertu mod kien jieħu post il-Prefett u post ħaddieħor biex jivverifika dawn l-affarijiet. Bħala Pawlu VI ma kellux ħin jiġi iżda baqa’ jieħu interess. Il-Papa Benedettu XVI joqgħod attent ħafna għall-biblijoteka. Nafu li kellu xewqa li jilħaq biblijotekarju. Nafu li tul dawn ix-xogħolijiet il-Kardinal Bibliotekarju, il-Kardinal Farina intlaqa’ mill-Papa li l-ewwel mistoqsija tiegħu kienet « Kif sejjer ix-xogħol ? Kif sejjer ix-xogħol ? » Fl-ittra uffiċjali li bagħat lill-Kardinal Bibliotekarju u lill-impjeġati kollha meta reġgħet infetħet il-Biblioteka f’Novembru 2010, dwar il-prinċipji li taħdem biħom il-Biblijoteka, il-missjoni tagħha…tkellimna ħafna dwar dawn il-prinċipji matul din l-intervista….f’mument minnhom jgħid li l-Biblijoteka Apostolika Vatikana mhix strument li s-Santa Sede tista’ tagħżel li ma tħaddmux iżda hu strument li s-Santa Sede trid tħaddmu bilfors fis-servizz Petrin minħabba il-valur tagħha bħala magħġuna fl-istorja u b’hekk turi kemm il-ministeru Petrin hu strument tal-istorja u sensibbli għaliha. Għalhekk din frażi qawwija ħafna li tagħtina dinjità u responsabbiltà wkoll.


15. Id-dokumenti konservati fil-Biblijoteka Apostolika Vatikana, kemm huma ta’ għajnuna għall-Knisja biex taffronta problemi attwali ?

Naħseb li aktarx mhemmx każi speċfiċi ta’ dan. Veru li għandna dokumentażjoni li f’dan jew dak il-każ tista’ tkun utli u meħtieġa u għalhekk, jekk ikun hemm talba, aħna inwieġbuħa. Naħseb li ir-risposta l-iżjed importanti hi dik li għadni kemm tajt jiġifieri dak is-sens ta’ importanza tal-istorja li hi fondamentali għal istituzzjoni bħalmhi l-Knisja Kattolika, li tgħix fit-tradizzjoni, it-tradizzjoni fis-sens teoloġiku ta’ din il-kelma u għalhekk b’verità milqugħa u mħarsa. Biblijoteka fejn dejjem wieħed jagħraf il-valur tal-istorja. L-aspett fondamentali tar-riċerka fl-istorja jagħti bla waqfien dan il-messaġġ u għalhekk jagħti dan l-appoġġ ta’ attwalità tal-akbar importanża. Nispjeġa billi ngħid b’dak li qal il-Papa Benedettu XVI : Fil-Knisja ma nimxux b’qabżiet li jħallu l-imgħoddi warajhom iżda nimxu f’progress kontinwu li jżomm u jgħożż it-tradizzioni li rċevejna. Kull ma ġie mill-imgħoddi ma nistgħux narmuh meta jkunu għaddew xi snin jew xi ġranet. Isservi biex tirfed din l-indikazzjoni fondamentali li hi fir-realtà tal-Kristjaniżmu u tal-Knisja li tkun tradizzjoni.











No comments:

Post a Comment